Jednym z fenomenów Jana Pawła II było to, że potrafił łączyć dwie postawy, które zazwyczaj w Kościele są w opozycji: otwartość z przywiązaniem do ortodoksji. Budował Kościół otwarty – na współczesny świat i nowe wyzwania oraz na dialog: ekumeniczny, międzyreligijny, dialog z kulturą i nauką oraz z niewierzącymi. A jednocześnie twardo bronił doktryny i rygorów katolickiej moralności.