Gdzie i kiedy powstała litania loretańska?
Pobożność ludowa bardzo sobie ceni majowy kult Matki Bożej, przejawiający się w organizowaniu oraz przeżywaniu majowych modlitw na Jej cześć, spośród których w sposób szczególny można dostrzec uroczyste odmawianie litanii loretańskiej. To właśnie ona jest trzonem tzw. majowych – czyli nabożeństw sprawowanych na cześć Najświętszej Maryi Panny.
Za określeniem „pobożność ludowa” kryją się wszelkie formy nabożeństw zmierzających i wypływających z liturgii. Celebracje te ściśle wynikają z kultury danego narodu lub grupy społecznej, będąc czymś bardzo wyjątkowym dla danej społeczności. W Polsce szczególnymi rodzajami obrzędów, wchodzących w skład naszej pobożności ludowej, są przede wszystkim różnorakie nabożeństwa ku czci Matki Bożej, tak bardzo czczonej w wielu polskich domach.
Modlitwa litanijna, czyli jaka?
Jeżeli natomiast chciałoby się zrozumieć, czym jest modlitwa litanijna (litania – od gr. lite, łac. litanea, czyli prośba), należy dostrzec strukturę modlitwy loretańskiej. Składa się ona z kilkudziesięciu wezwań, które mają dwie części. Pierwsza jest laudacją na cześć Matki Bożej (np. „Panno łaskawa”). Druga jest wyrazem błagania do Boga za Jej przyczyną (np. „Módl się za nami”). Taką strukturę ma każde jej wezwanie. Jest to zatem „strumień wielbień i błagań” (Dyrektorium o pobożności ludowej i liturgii, nr 203). Dzięki temu można dostrzec różne przymioty Bogarodzicy, którymi w ciągu wieków Kościół otaczał Maryję.
Dlaczego „loretańska”?
Omawiana litania jest zwana „loterańską” ze względu na Loretto, miejsce, w którym powstała około XII w. W ciągu wieków oczywiście dodawano do niej jeszcze poszczególne wezwania, tak iż obecnie zawiera ona pięćdziesiąt pięć wezwań. Są to wezwania zarówno do Trójcy Świętej, jak i do Matki Bożej. Te pierwsze posiadają błaganie: „Zmiłuj się nad nami”/„Wysłuchaj nas, Panie”, a te drugie: „Módl się za nami”.