Voyager 1 właśnie odleciał na dzień świetlny od Ziemi. Tej odległości naprawdę nie potrafisz sobie wyobrazić
18 listopada 2026 roku o 10.16 czasu polskiego – to historyczny moment dla eksploracji kosmosu. Voyager 1, sonda wystrzelona w 1977 roku, właśnie znalazła się w odległości jednego dnia świetlnego od Ziemi. Dzieli ją od nas około 25,9 miliarda kilometrów. Sygnał radiowy potrzebuje teraz pełnych 24 godzin, żeby dotrzeć do sondy – i kolejnej doby, by wrócić na naszą planetę.
Wyobraź sobie, że wysyłasz wiadomość, a odpowiedź może przyjść najwcześniej pojutrze. Bez awarii internetu, rozładowanego telefonu ani wymówki, że ktoś nie zauważył powiadomienia. Po prostu fizyka. Voyager 1 oddalił się od nas tak bardzo, że nawet komunikacja z prędkością światła wymaga cierpliwości, o jakiej na co dzień nie musimy myśleć.
Jeden dzień świetlny brzmi zresztą niepozornie. Doba to przecież zwyczajna jednostka czasu, a to rok świetlny kojarzy się z kosmicznymi odległościami. Tyle że tutaj doba staje się miarą przestrzeni, a liczba kilometrów wymyka się naszej codziennej wyobraźni.

Ile właściwie wynosi jeden dzień świetlny?
Dokładnie 25 902 068 356 kilometrów. Tyle światło pokonuje w ciągu 24 godzin, poruszając się z prędkością niemal 300 tys. km/s.
Samochodem jadącym ze stałą prędkością 100 km/h pokonanie takiego dystansu zajęłoby ponad 29 tys. lat, i to bez postojów. Voyager 1 porusza się z prędkością około 61 tys. km/h. W skali ziemskiej to imponujący wynik, ale w kosmosie nawet taki pośpiech nie wystarcza, by szybko pokonywać międzygwiezdne odległości.
Misja, która miała potrwać kilka lat
Voyager 1 wystartował 5 września 1977 roku. Razem z bliźniaczą sondą Voyager 2 miał zbadać zewnętrzne planety Układu Słonecznego. Misja szybko przerosła pierwotne założenia. Voyager 1 przeleciał obok Jowisza w 1979 roku i Saturna w 1980 roku, dostarczając zdjęć i danych, które poszerzyły wiedzę o tych planetach.
Sonda pomogła między innymi zbadać aktywność wulkaniczną Io, księżyca Jowisza, oraz atmosferę i pierścienie Saturna. W 1990 roku wykonała z ogromnej odległości słynne zdjęcie Ziemi, nazwane „Pale Blue Dot”, czyli bladoniebieską kropką. Nasza planeta była na nim ledwie widocznym punktem.

W sierpniu 2012 roku Voyager 1 przekroczył heliopauzę i znalazł się w przestrzeni międzygwiezdnej. Nie oznacza to jednak, że opuścił Układ Słoneczny w każdym możliwym znaczeniu tego określenia. Nadal znajduje się w zewnętrznym obszarze grawitacyjnego oddziaływania Słońca, daleko od planet i w drodze ku przestrzeni między gwiazdami.
Wiek robi swoje, nawet w kosmosie
Voyager 1 nie jest już młodym, w pełni sprawnym urządzeniem. Zasilają go generatory wykorzystujące ciepło powstające podczas rozpadu plutonu. Ich moc stopniowo spada, dlatego inżynierowie wyłączają kolejne urządzenia, aby oszczędzać energię.
W kwietniu 2026 roku NASA wyłączyła instrument LECP, który przez niemal całą misję badał niskoenergetyczne cząstki. Sonda nadal prowadzi jednak pomiary za pomocą dwóch instrumentów naukowych: magnetometru i detektora fal plazmowych. Dzięki nim naukowcy mogą badać środowisko przestrzeni międzygwiezdnej bezpośrednio, a nie tylko na podstawie obserwacji z Ziemi.
Jak długo jeszcze będzie pracował Voyager? Tego nie da się dokładnie przewidzieć. Zespół misji szuka sposobów na oszczędzanie energii i przedłużenie działania urządzeń. W końcu jednak moc generatorów spadnie tak bardzo, że utrzymanie łączności stanie się niemożliwe.
Ale sonda nie zatrzyma się wtedy w miejscu. Będzie kontynuować lot, choć już bez kontaktu z Ziemią. Za około 40 tys. lat ma minąć w odległości około 1,7 roku świetlnego od gwiazdy Gliese 445. Na pokładzie ma też słynną pozłacaną płytę z dźwiękami, obrazami i informacjami o naszej planecie, przygotowaną z myślą o ewentualnych odbiorcach spoza ziemskiej cywilizacji. Czy ktokolwiek kiedykolwiek ją znajdzie? Przynajmniej za naszego życia odpowiedzi na to pytanie nigdy nie poznamy.

Voyager 1 nie wie, że ustanawia rekordy. Nie ma też pojęcia, ile czasu minęło od startu. Po prostu leci dalej, a my próbujemy dowiedzieć się, co dzieje się w przestrzeni, do której sami jeszcze długo nie dotrzemy.
A skoro dotarłeś aż tutaj, sprawdźmy jeszcze jedną rzecz. Przeczytanie tego artykułu zajmuje mniej więcej trzy minuty. W tym czasie Voyager 1, pędzący z prędkością około 17 km/s, pokonuje kolejne 3 tysiące kilometrów. To mniej więcej dystans z Warszawy do Rzymu i z powrotem.
Zanim więc skończyłeś czytać o odległości 25,9 miliarda kilometrów, sonda zdążyła oddalić się jeszcze o kilka tysięcy. A jutro będzie dalej. I pojutrze też.
Szymon Zmarlicki
Dziennikarz, niedoszły kognitywista, rodowity tarnogórzanin. Nogami twardo stąpa po ziemi, głową częściej buja w obłokach. W życiu najbardziej kocha swoją rodzinę, muzykę i góry.










