Muzyka jest częścią ludzkiej natury, nie gustu. Tak twierdzą naukowcy
Czy muzykalność to coś, czego trzeba się nauczyć, czy raczej zdolność, z którą przychodzimy na świat? Coraz więcej badań wskazuje na tę drugą możliwość. Naukowcy z University of Amsterdam przekonują, że ludzie mają naturalne predyspozycje do odbierania muzyki – a więc poczucie rytmu i melodii może być zapisane w naszej biologii.
Do takiego wniosku doszedł zespół kierowany przez Henkjan Honing. Badacze przeanalizowali wyniki ponad dwóch dekad badań z różnych dziedzin: psychologii, neuronauki, genetyki oraz biologii ewolucyjnej. Wyniki opublikowano w naukowym czasopiśmie Current Biology.
Jeszcze w XX wieku wielu naukowców podchodziło do badań nad ewolucją muzyki z dużą rezerwą. Powód był prosty – muzyka nie pozostawia śladów w zapisie kopalnym, więc trudno badać jej historię w taki sam sposób jak rozwój narzędzi czy sztuki. Dziś jednak badacze mają do dyspozycji nowe metody, które pozwalają analizować reakcje mózgu na dźwięki oraz porównywać zdolności muzyczne różnych gatunków.
Jednym z najmocniejszych argumentów za biologicznym źródłem muzykalności są badania niemowląt. Okazuje się, że już noworodki potrafią rozpoznawać rytm i reagować na zmiany w melodii. Co więcej, dzieci zaczynają budować pewne oczekiwania dotyczące muzyki – na przykład przewidują, kiedy pojawi się kolejny akcent rytmiczny – jeszcze zanim nauczą się mówić.
Naukowcy zauważyli też, że podobne reakcje występują u dzieci wychowujących się w zupełnie różnych kulturach. Choć style muzyczne na świecie mogą się bardzo różnić, wiele podstawowych elementów – takich jak relacje między wysokościami dźwięków czy charakterystyczne struktury rytmiczne – powtarza się w wielu tradycjach.
Co ciekawe, reakcje na rytm i dźwięki obserwowano również u zwierząt. Jeśli podobne zdolności pojawiają się zarówno u ludzi, jak i innych naczelnych, możliwe, że mają one wspólne, bardzo dawne korzenie ewolucyjne.
Gdy ty śpisz, one działają. Dlaczego nasze sny są tak chaotyczne?
Badacze podkreślają jednak, że muzykalność nie jest jedną prostą cechą. Składa się raczej z całego zestawu zdolności: rozpoznawania rytmu, przetwarzania wysokości dźwięków czy emocjonalnej reakcji na muzykę.
To odkrycie może mieć także praktyczne znaczenie. Lepsze zrozumienie tego, jak mózg przetwarza muzykę, może pomóc w terapii zaburzeń mowy, problemów ruchowych czy trudności z regulacją emocji. Muzyka – jak się okazuje – może być nie tylko sztuką, ale również ważnym narzędziem w medycynie i edukacji.
