Jezus zbawia, ale najpierw zapłać. Chrześcijańskie motywy w serii GTA
W świecie Grand Theft Auto trudno o świętych. Bohaterowie kradną samochody, napadają na banki i mają na koncie niejeden konflikt z prawem. Mimo to w jednej z najbardziej rozpoznawalnych serii gier znajdziemy zaskakująco dużo odniesień do chrześcijaństwa. Są kościoły, wizerunki Maryi, krzyże, kaznodzieje i organizacje religijne. Rockstar Games wykorzystuje je jednak najczęściej w dość przewrotny sposób. Jak będzie w najnowszej odsłonie gry?
GTA i chrześcijaństwo to temat, który warto przedstawić nieco szerzej niż tylko przez wyliczenie kościołów i religijnych napisów ukrytych na mapie. Najciekawsze są bowiem sytuacje, w których twórcy gry wykorzystują chrześcijańskie symbole do opowiadania o pieniądzach, wierze, manipulacji i ludzkiej potrzebie zbawienia. Szczególnie dobrze widać to w GTA 2, Vice City i GTA V.
Zapraszam na niecodzienną „pielgrzymkę” śladami chrześcijańskich motywów w GTA.
Nie ma datku, nie ma zbawienia!
Jednym z najciekawszych przykładów jest GTA 2 z 1999 roku. W grze umieszczono punkty zapisu oznaczone neonowym napisem „Jesus Saves” (Jezus zbawia). Problem w tym, że skorzystanie z nich kosztowało 50 tys. dolarów. Jeśli gracz nie miał odpowiedniej kwoty, kaznodzieja odprawiał go słowami: „Damnation! No donation, no salvation!”, czyli „Potępienie! Nie ma datku, nie ma zbawienia!”. Po udanym zapisie można było natomiast usłyszeć: „Alleluja! Kolejna dusza zbawiona!”. Trudno o bardziej dosłowne przedstawienie religii sprowadzonej do transakcji.
Religijna symbolika wraca w GTA San Andreas. Na murach Los Santos można znaleźć graffiti „Jesus Saves”, któremu towarzyszą wizerunki Matki Bożej z Guadalupe, anioła i serca. To nieprzypadkowe nawiązanie do wcześniejszej odsłony gry, ale również element dobrze wpisujący się w kulturę latynoskich dzielnic Los Angeles, na których wzorowano część miasta. Jest też ciekawy szczegół dotyczący głównego bohatera. Carl Johnson, przedstawiając się Catalinie, nazywa siebie „God fearing, peace loving man”, czyli człowiekiem bojącym się Boga i miłującym pokój. Trzeba jednak pamiętać, że mówi to z przymrużeniem oka, tuż przed rozpoczęciem serii napadów.
Ewangelia sukcesu na ekranie
W GTA Vice City pojawia się z kolei Pastor Richards, telewizyjny kaznodzieja prowadzący własną organizację. Jego działalność jest przedmiotem satyry na amerykańskich teleewangelistów, którzy potrafią połączyć religijną retorykę z nieustannym zbieraniem pieniędzy. Twórcy gry nie oszczędzają również ruchów pseudoreligijnych.
Najbardziej rozbudowany przykład znajdziemy w GTA V. Chodzi o Epsilon Program – fikcyjny kult kierowany przez Crisa Formage’a. Jego wyznawcy noszą niebieskie szaty, powtarzają pozdrowienie „Kifflom!” i wierzą w osobliwą wersję historii świata. Organizacja obiecuje oświecenie, nieśmiertelność i dostęp do tajemnic wszechświata, ale w praktyce przede wszystkim domaga się kolejnych wpłat. Gracz wciela się w Michaela De Santę, który może przejść cały cykl zadań związanych z kultem. Jednym z finałowych wyborów jest… przywłaszczenie pieniędzy organizacji.
Bazylika Świętego Piotra w Minecrafcie. Watykan i Microsoft opracowały grę
Rancho Church i fałszywy spowiednik
Nie wszystkie odniesienia są jednak związane z satyrą. W kolejnych odsłonach serii pojawiają się kościoły, katedry i budynki inspirowane rzeczywistą architekturą sakralną. W GTA V można znaleźć choćby Rancho Church, wzorowany na istniejącym w Los Angeles kościele Bethesda Temple Apostolic Church. W Liberty City Stories pojawia się natomiast postać fałszywego księdza Neda, który przyjmuje bohatera w konfesjonale. Szybko okazuje się jednak, że pod sutanną kryje się dziennikarz wykorzystujący spowiedź do zdobywania informacji.
Chrześcijaństwo w GTA jest więc obecne na różne sposoby: jako element miejskiego krajobrazu, symbol kulturowy, przedmiot żartu i punkt odniesienia dla krytyki religijnych nadużyć. Trudno szukać w tych grach poważnej refleksji teologicznej. Można jednak zauważyć, że twórcy chętnie sięgają po motywy wiary, zbawienia i duchowych poszukiwań. Czasem wystarczy spojrzeć na neon nad wejściem do wirtualnego kościoła, żeby przekonać się, że w świecie GTA nawet zbawienie ma swoją cenę.
Jak będzie w GTA VI? Kto gra, ten może już wie… 😉
Szymon Zmarlicki
Dziennikarz, niedoszły kognitywista, rzecznik prasowy NINIWY i Festiwalu Życia. Nogami twardo stąpa po ziemi, głową częściej buja w obłokach. W życiu najbardziej kocha swoją dużą rodzinę, muzykę i góry.










