Kościół, o jakim nie przeczytacie w mediach

Finaliści Konkursu „Aktywna Parafia” 2026 to dziesięć unikalnych wspólnot z różnych zakątków Polski – od historycznych, kilkusetletnich osad po nowoczesne, podmiejskie sypialnie wielkich metropolii. To parafie, które – nawet robiąc rzeczy na pozór zwykłe – robią je w sposób absolutnie nadzwyczajny. Stały się one lokalnymi inkubatorami dobra, nowoczesnymi centrami kultury, sportowej pasji, zaawansowanej solidarności społecznej oraz głębokiej świadomości ekologicznej.

Wyobraźnia miłosierdzia. Innowacyjna działalność charytatywna i społeczna

Działalność charytatywna w finałowych parafiach dawno już przekroczyła ramy okazyjnych, świątecznych zbiórek do puszek. Dzisiaj to przemyślane, systemowe i długofalowe projekty wsparcia, które przywracają ludziom godność i realnie ratują ich przed życiowym wykluczeniem.

Niezwykle poruszającym przykładem jest parafia pw. NMP Królowej Polski w Jarosławiu (archidiecezja przemyska), funkcjonująca na osiedlu z wielkiej płyty. Podjęto tam odważny i nieszablonowy projekt reintegracji osób w kryzysie bezdomności, nazywany przez wiernych „Nową Arką”. Parafia nie poprzestaje na wydaniu ciepłego posiłku – stworzyła dla tych osób realną bazę mieszkalną, oferując im własne pokoje z łazienkami. W zamian za bezpieczny dach nad głową i wsparcie (w tym pomoc finansową i logistyczną np. w zrobieniu prawa jazdy), podopieczni uczą się na nowo samodzielnego funkcjonowania w społeczeństwie. Oprócz tego Jarosław słynie z organizacji wielkich, masowych wigilii miejskich integrujących całą społeczność.

Z kolei w niespiesznie żyjącym, 2,4-tysięcznym Lipsku nad Biebrzą (parafia pw. Matki Bożej Anielskiej) w diecezji ełckiej, pomoc potrzebującym zorganizowana jest z precyzją dużej instytucji logistycznej. Tutejszy zespół charytatywny regularnie, każdego miesiąca dystrybuuje ponad tonę żywności dla osób starszych, schorowanych i wielodzietnych rodzin, dbając o to, by nikt na tym kulturowym pograniczu nie cierpiał głodu.

Wielkopolski Kobylin (parafia pw. Matki Bożej przy Żłóbku), prowadzony przez ojców franciszkanów (diecezja kaliska), uderza w problem marnowania żywności w sposób bardzo praktyczny. Latem 2025 roku klasztor, współpracując ściśle z mieszkańcami, przeprowadził wielką „franciszkańską zbiórkę nadwyżek żywności” bezpośrednio od lokalnych rolników. Zebrane płody ziemi, które inaczej mogłyby ulec zepsuciu, natychmiast podzielono i przekazano najuboższym. Co więcej, w Kobylinie miłosierdzie ma słodki smak – zakonnicy prowadzą pasiekę w klasztornych ogrodach, a zebrany z uli miód również trafia jako wsparcie do rąk potrzebujących.

Granice geograficzne nie stanowią bariery dla parafii pw. Narodzenia NMP w Smolcu pod Wrocławiem. Tutejsza wspólnota wykazuje się ogromną wrażliwością misyjną, prowadząc systematyczne i stałe wsparcie materialne oraz edukacyjne dla dzieci w Tanzanii. Na gruncie lokalnym Smolec wpadł na genialny w swojej prostocie pomysł: przy plebanii założono otwarty, powszechnie dostępny warzywnik i sad owocowy. Z jego ekologicznych plonów – świeżych warzyw i owoców – zupełnie bezpłatnie i bez żadnych formalności może skorzystać każdy chętny mieszkaniec.

Zarówno w parafii pw. św. Jana Chrzciciela w Warszawicach (diecezja siedlecka), jak i w parafii pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Obornikach Śląskich (archidiecezja wrocławska) wolontariusze Parafialnych Zespołów Caritas koordynują pomoc opierającą się na dystrybucji tysięcy kilogramów odzieży, środków czystości i paczek żywnościowych, docierając bezpośrednio do domów osób samotnych w kryzysie.

Ewangelizacja bez barier. Żywa formacja i bogactwo grup parafialnych

Kościoły finalistów tętnią obecnością ludzi młodych i zaangażowanych. W Kobylinie ojcowie franciszkanie udowodnili, że katecheza może być fascynującą przygodą. Całoroczny cykl spotkań formacyjnych dla najmłodszych dzieci prowadzony jest… wewnątrz specjalnie wybudowanej, wiernej repliki prawdziwej łodzi. Mało tego, w duszpasterstwie i pracy z młodzieżą zakonnicy z powodzeniem wykorzystują najnowocześniejsze zdobycze technologii, w tym gogle wirtualnej rzeczywistości (VR), przenosząc młodych w realia Ziemi Świętej.

Niesamowitą dynamiką wzrostu odznacza się parafia pw. Podwyższenia Krzyża Świętego w Ostrowcu Świętokrzyskim (diecezja sandomierska). Dzięki postawieniu na koncepcję „Kościoła wychodzącego na ulice”, otwartego na dialog i zaangażowanego w kulturę wysoką, w ciągu zaledwie dwóch ostatnich lat liczba czynnych, biorących odpowiedzialność za parafię wiernych podwoiła się! Dziś to zwarta „armia” około 420 osób zaangażowanych w stałą współpracę, w tym w niezwykle unikalne duszpasterstwo… pasjonatów motocykli.

W przygranicznym Rzepinie (parafia pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa) duszpasterze mierzą się z nie lada wyzwaniem – opiekują się aż siedmioma kościołami (głównym i filialnymi). Mimo takiego rozproszenia, wokół ołtarza udało się zgromadzić potężną grupę blisko 50 ministrantów oraz niezwykle liczną, bo aż 60-osobową wspólnotę oazy młodzieżowej.

Z kolei w Obornikach Śląskich postawiono na formację w drodze i budowanie relacji podczas wspólnych wyjazdów. Parafia organizuje regularne zielone szkoły, wyjazdy w Tatry oraz weekendowe rekolekcje dla liderów grup w pobliskim Bagnie. Świadectwem żywotności duszpasterstwa młodzieży była zorganizowana przez ks. proboszcza pielgrzymka samolotowa – 17 młodych parafian poleciało wspólnie do Rzymu, by wziąć udział w czuwaniu na Tor Vergata w ramach Jubileuszu Młodych.

Duchową tarczę i zaplecze tych działań widać m.in. w Lipsku, gdzie do róż różańcowych należy aż 360 osób, a ponad 140 parafian przeżyło głębokie Rekolekcje Ewangelizacyjne Odnowy (REO). W Smolcu natomiast prężnie działa aż 17 siedmioosobowych kół modlitewnych „Margaretek”, otaczających stałą modlitwą swoich duszpasterzy.

Pasje, sport i integracja międzypokoleniowa

Finaliści konkursu doskonale rozumieją, że parafia to nie tylko miejsce modlitwy, ale naturalna przestrzeń budowania więzi społecznych, w której spotykają się różne pokolenia – od maluchów po seniorów.

Wspomniana parafia w Jarosławiu udowodniła, że genialnym narzędziem integracji mogą stać się… szachy. Założony przy parafii klub szachowy zrzesza obecnie aż 70 stałych graczy. Przy szachownicach ramię w ramię zasiadają kilkuletnie dzieci, nastolatkowie, ich rodzice oraz seniorzy w wieku powyżej 70 lat, wspólnie rozwijając pasję i przełamując bariery wiekowe.

Dla wielu wspólnot kluczowym narzędziem wychowawczym stał się sport. W Kobylinie 32-osobowa kadra ministrancka traktuje sportowe rozgrywki niezwykle poważnie – od lat z sukcesami trenują, co pozwoliło im dotrzeć do ścisłych finałów Mistrzostw Polski Ministrantów w piłce halowej. W Smolcu z kolei regularnie organizowane są mecze piłkarskie, w których biorą udział zarówno duszpasterze, jak i ojcowie rodzin, co staje się idealną okazją do luźnej rozmowy i skrócenia dystansu na linii parafianin-ksiądz.

W mniejszych miejscowościach, takich jak małopolski Zakliczyn (parafia pw. św. Idziego Opata) liczący zaledwie 1600 mieszkańców, kościół stał się autentycznym centrum lokalnej kultury. Co ciekawe, integracja odbywa się tu również poprzez wspólną pracę fizyczną. W utrzymanie rozległych, pięknych terenów wokół sanktuarium oraz pielęgnację imponującego żywopłotu złożonego z 900 tui włącza się osobiście, z kosiarką w ręku, sam ksiądz proboszcz, dając przykład do działania całej społeczności.

Niezwykle masowy charakter mają też plenerowe imprezy integracyjne, takie jak doroczny Piknik Rodzinny „Apriciaki” organizowany przez parafię św. Jana Pawła II w Krzeszowicach (archidiecezja krakowska), który przyciąga setki mieszkańców całego regionu na wspólne gry, zabawy i biesiadowanie.

Świadomi ekologicznie. Troska o wspólny dom w praktyce

Ekologia integralna w parafiach finalistów nie jest pustą teorią. Wprowadzane tam rozwiązania technologiczne i nawyki ekologiczne wyprzedzają nieraz działania lokalnych samorządów.

Prawdziwym pionierem nowoczesnych rozwiązań jest parafia w Smolcu. Na ścianie budynku parafialnego zainstalowano zewnętrzny detektor jakości powietrza, dzięki czemu wszyscy mieszkańcy mogą na bieżąco monitorować poziom smogu w okolicy. Dodatkowo parafia przeprowadziła kompleksową, głęboką termomodernizację zabytkowej plebanii, a w samym kościele wdraża nowoczesną wentylację mechaniczną z systemem rekuperacji (odzysku ciepła). Podczas lokalnych festynów całkowicie pożegnano jednorazowy plastik na rzecz naczyń papierowych.

W duchu „zero-waste” (niemarnowania) działają Warszawice. Tutejsi ministranci wpadli na pomysł, który spotkał się z ogromnym entuzjazmem: w okresie wielkanocnym zrezygnowali z roznoszenia wody święconej w przypadkowych, jednorazowych plastikowych opakowaniach. W zamian wprowadzili estetyczne, szklane butelki wielokrotnego użytku. Co więcej, systemowe zmiany wprowadzono na cmentarzu parafialnym – ministranci sprzedają znicze wyłącznie z wymiennymi wkładami, a w planach jest uruchomienie specjalnego regału-punktu, gdzie mieszkańcy będą mogli bezpłatnie zostawiać nieuszkodzone, szklane oprawy zniczy, by inni mogli wykorzystać je ponownie.

W Zakliczynie we współpracy z Urzędem Miejskim uruchomiono autorski projekt „Eko-Edukacja i Retencja u św. Idziego”. Podczas festynów organizowane są stoiska z fachowym doradztwem w zakresie wymiany starych pieców kopciuchów i ochrony powietrza. W wymiarze praktycznym, siłami młodzieży, Grupy Teatralnej i strażaków z Ochotniczej Straży Pożarnej, na cmentarzu montowany jest estetyczny, duży zbiornik na deszczówkę wraz z łapaczem wody i kranem, co pozwoli na ekologiczne podlewanie grobów i drastycznie ograniczy zużycie wody z sieci.

Edukacja najmłodszych to także domena Krzeszowic. W ramach autorskich warsztatów z serii „Zdolniaki – ekologia” dzieci uczyły się ochrony przyrody poprzez praktyczną zabawę – własnoręcznie tworzyły zamknięte w szkle, samowystarczalne „lasy w słoiku” oraz ekologiczne woskowijki (owijki z bawełny i wosku pszczelego), które w domach skutecznie zastępują plastikową folię spożywczą. Podczas pikników goszczą tam przedstawiciele Wód Polskich oraz organizacji odzysku opakowań BOO, ucząc dorosłych i dzieci prawidłowego recyklingu.

O zieleń i bioróżnorodność dbają również w Rzepinie oraz Obornikach Śląskich. W Rzepinie w ramach „Ogrodu Dobra” parafianie posadzili około 2000 żonkili i 2000 czerwonych tulipanów, a także założyli ekologiczne sady owocowe, organizując tam plenerowe lekcje ochrony stworzenia. W Obornikach Śląskich wdrożono pełną segregację odpadów organicznych powstających podczas licznych kursów w Domu Katolickim, a wokół kościoła posadzono ponad 200 płożących iglaków i krzewów róż, dbając o grube ściółkowanie rabat korą, co skutecznie zapobiega parowaniu wody z gleby.

Wielki Finał już w sobotę 20 czerwca w Warszawie

Wszystkie te przykłady dowodzą, że polskie parafie potrafią być nowoczesne, kreatywne i niezwykle potrzebne całemu otoczeniu. Pozostaje jedno kluczowe pytanie: która z tych dziesięciu wyjątkowych wspólnot zdobędzie prestiżowy tytuł tej najbardziej aktywnej w Polsce?

Wszystko rozstrzygnie się już w najbliższą sobotę 20 czerwca w Warszawie. Wielki finał szóstej edycji Konkursu „Aktywna Parafia” wystartuje punktualnie o godz. 10.00 w budynku Szkoły Podstawowej Niepublicznej nr 74 im. bł. Honorata Koźmińskiego przy ul. Smoleńskiego 31.

Reprezentacje dziesięciu finałowych parafii zaprezentują swoje całoroczne dokonania, lokalne projekty oraz zmierzą się w rywalizacji sportowej. Dla triumfatorów przewidziano bardzo atrakcyjne nagrody – bony na zakup sprzętu sportowego i rekreacyjnego o wartości aż 10 tys. zł.

Głównym organizatorem tego wydarzenia jest Katolicka Agencja Informacyjna wraz z Fundacją na Rzecz Wymiany Informacji Katolickiej, ściśle współpracując z partnerem organizacyjnym – Caritas Polska. Konkurs odbywa się pod oficjalnym honorowym patronatem Przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski, abp. Tadeusza Wojdy SAC. Partnerami merytorycznymi i organizacyjnymi edycji są również Fundacja Polska z Natury oraz EVS Republic.

KAI