Mniej niż połowa uczniów szkół średnich deklaruje się jako wierząca
Mniej niż połowa uczniów szkół średnich w Polsce określa się jako wierzący lub głęboko wierzący, a regularnie praktykuje religijnie niespełna jedna trzecia – wynika z ogólnopolskiego badania socjologicznego „Młodzież a wartości 2026”.
Badania dotyczące religijności młodzieży realizowane są na UKSW (dawniej ATK) od 1988 r. Kolejne edycje projektu prezentowane były w 1998, 2005, 2017 i w roku obecnym.
Z badania wynika, że w 2026 r. przywiązanie do wiary zadeklarowało łącznie 45,8 proc. młodzieży (w tym 38,8 proc. jako wierzący, a 7 proc. jako głęboko wierzący) w wieku 16-19 lat. To wyraźny spadek w porównaniu z wcześniejszymi dekadami. W 1988 r. deklaracje takie składało 82,3 proc. respondentów, w 1998 r. – 67 proc., a w 2005 r. – 73,4 proc. W 2017 r. odsetek ten wynosił 53,9 proc.
Jednocześnie wzrasta odsetek młodych deklarujących obojętność religijną lub niewiarę. W 2026 r. obojętnych religijnie było 17,1 proc. respondentów, wobec 13,2 proc. w 2017 r. Niewiarę zadeklarowało 16,3 proc. młodych, podczas gdy dziewięć lat wcześniej było to 8,8 proc. Pod koniec lat 80. niewierzący stanowili 1,3 proc. badanych, a obojętni religijnie – 1,6 proc.
Wyraźne zmiany widać również w praktykach religijnych. W 1988 r. systematyczne praktykowanie deklarowało 86,3 proc. młodzieży. W 1998 r. było to 72,2 proc., w 2005 r. – 71,3 proc., a w 2017 r. – 52,4 proc. W 2026 r. odsetek ten wyniósł już tylko 30,1 proc. Wśród studentów regularnie praktykujących było 23 proc.
Równocześnie rośnie liczba osób nieuczestniczących w praktykach religijnych. W 1988 r. brak praktyk deklarowało 3,9 proc. młodzieży, w 1998 r. – 8,1 proc., w 2005 r. – 5,2 proc., a w 2017 r. – 12,4 proc. W najnowszym badaniu odsetek ten wzrósł do 23,7 proc.
Każdy festiwal i spotkanie powinny mieć ciąg dalszy. Bp Suchodolski o duszpasterstwie młodzieży
Spada także częstotliwość uczestnictwa w niedzielnych nabożeństwach. W 1988 r. 70,7 proc. młodych deklarowało udział w praktykach w każdą lub prawie każdą niedzielę. W 1998 r. było to 53,5 proc., w 2005 r. – 61,1 proc., a w 2017 r. – 41,1 proc. W 2026 r. odsetek ten wyniósł 20,3 proc., przy czym 8,1 proc. badanych uczestniczy w praktykach w każdą niedzielę, a 12,2 proc. – prawie w każdą.
Dane pokazują również ograniczone zaangażowanie młodzieży w inne praktyki religijne. Udział w nich wyłącznie przy okazji ślubu, pogrzebu lub podobnych wydarzeń zadeklarowało 41,3 proc. respondentów.
Spowiedź przynajmniej z określoną częstotliwością deklaruje łącznie 36,7 proc. badanych: 1,2 proc. przystępuje do niej kilka razy w miesiącu, 16,1 proc. – raz w miesiącu, a 19,4 proc. – raz w roku. Z kolei codzienną modlitwę indywidualną lub modlitwę co kilka dni deklaruje 18,6 proc. młodzieży.
Zaskakujące wyniki badań: wiara chroni zdrowie psychiczne młodzieży
Wyniki badania wskazują na długofalowy spadek zarówno deklarowanej religijności, jak i uczestnictwa młodych w praktykach religijnych. Szczególnie widoczne jest przyspieszenie tych zmian w ostatnich latach: między 2017 a 2026 r. odsetek młodych deklarujących wiarę zmniejszył się o 8,1 pkt proc., natomiast udział systematycznie praktykujących spadł o 22,3 pkt proc.
„Współczesna młodzież szkolna nie widzi już w praktykach religijnych – jak było to w latach 80. i 90. – wartości na tyle ważnych, by w nich brać regularny udział i być do nich przywiązanymi” – mówi ks. prof. Zaręba, który przedstawił wyniki badań w wystąpieniu pt. „Religijna tożsamość uczniów szkół średnich – sprzeciw, bunt, a może chwilowa kontestacja”.
Socjolog wskazał, że czas pontyfikatu Jana Pawła II oznaczał lata bliskiego związku Polaków z Kościołem, co przekładało się niemal na masowy udział w kulcie religijnym. Natomiast po roku 2005 obserwuje się trwały regres, zarówno w obszarze obowiązkowych, jak i nadobowiązkowych form kultu.
„Wyraźna tendencja spadkowa daje podstawę do stwierdzenia, iż zaniedbywanie lub odrzucanie praktyk religijnych stało się zjawiskiem niestety powszechnym” – podsumował ks. prof. Sławomir Zaręba.
KAI
